Architektura cmentarna Romów

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pomnik romski - Świebodzice. Fot. Ł. Kwadrans

Architektura cmentarna Romów – Cyganie w Polsce fundują okazałe i oryginalne pomniki cmentarne. Nagrobki romskie w formie kaplic centralnych lub mauzoleów, z pochówkiem usytuowanym pod ich posadzką pojawiły się na polskich cmentarzach w XX w. W Warszawie znajdują się między innymi na cmentarzach Bródnowskim i Wolskim. Na prawosławnym cmentarzu na Woli znajdują się nagrobki znanej rodziny Kwieków (wśród nich Rudolfa Kwieka, jednego z pretendentów do przedwojennej, cygańskiej korony). Na Cmentarzu Bródnowskim pochowani są Cyganie ze wszystkich grup. Najbardziej okazałe grobowce należą do rodzin Lowarskich z Gocławka. Znajduje się tam nagrobek głowy rodu Michajów, z którego wywodzą się muzycy sławnego niegdyś zespołu Roma, Burano i Witia Michaj. We Wrocławiu groby cygańskie grupują się na Cmentarzu Osobowickim wzdłuż głównej alei prowadzącej od wejścia do kaplicy cmentarnej i na wschód od wejścia. Znajdują się tam kaplice i nagrobki rodu Łakatoszów. Najczęściej używany budulec to czarny marmur. Oprócz głowic korynckich stosowano również oryginalne rozwiązania: pasma kymationów z umieszczoną pod nimi rozetką. Znajdujące się również na wrocławskim cmentarzu mauzoleum rodziny Pawłowskich otoczone jest zamkniętym łukiem z arkadami. Biało-różowe, pokryte delikatnym, stiukowym ornamentem neorenesansowym. Ma wsparty na kanelowanych kolumnach portyk, dekorację składającą się z motywów tond i festonów, girland kwiatowych. Jest efektownym przykładem współczesnego eklektyzmu. Można dostrzec motywy renesansowe, wczesnobarokowe, a nawet styl rokoko (płyciny z nadwieszonymi łukami). Kaplice Romów projektowali i wznosili niemal wyłącznie polscy architekci i budowlańcy. Prawie zawsze opatrzone są wizerunkami zmarłych. Epatują przepychem i nawiązują w ornamentyce do dóbr materialnych (m.in. telefony komórkowe, sygnety, samochody). Jest to związane z symboliką drogi, wędrówki, kontaktu z rodziną, władzy i szacunku. Motywy roślinne i pejzaże to symbolika związku z naturą. Tradycja żałoby oraz biesiadowania na grobach jest wciąż żywa. Śmierć jest wydarzeniem integrującym Romów. Na pogrzebach i w dniu Wszystkich Świętych rodziny dzielą się z duszami zmarłych pokarmami oraz wódką. Romowie wierzą, że zmarli są obecni w grobie i mogą pić oraz palić, dlatego polewają nagrobki wódką i zapalają na nich papierosy. Wielkość kaplic i nagrobków wynika ze względów praktycznych, muszą one pomieścić licznie zgromadzoną i wspominającą zmarłych rodzinę.

Bibliografia: