Bergitka Roma

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Bergitka Roma (rom. Górscy Romowie) – polscy Cyganie wyżynni, karpaccy; nazwa stosowana przez inne grupy Romów.

Bergitka Roma zamieszkują głównie w województwach podkarpackim, małopolskim, śląskim i dolnośląskim. Nie utrzymywali wcześniej kontaktów z innymi grupami. Od kilku pokoleń prowadzą osiadły tryb życia na Podkarpaciu. Są potomkami Romów, którzy od początku XV w. w kilku falach migracyjnych przybywali do Polski z południowego wschodu, z terenów historycznych Węgier. Zajmowali się najczęściej kowalstwem i muzyką. Do II wojny światowej zamieszkiwali głównie wiejskie tereny pogórza Karpat, jednak po 1945 r. osiedlili się także w większych miastach regionu (Kraków, Tarnów, Rzeszów) oraz w południowej części tzw. Ziem Odzyskanych (m.in. Kłodzko, Legnica, Wrocław, Bystrzyca Kłodzka, Kamienna Góra).

W używanym przez nich dialekcie języka romskiego występuje wiele zapożyczeń z węgierskiego, co wraz z innymi charakterystycznymi cechami (takimi jak specyficzna odmiana czasowników, składnia i fonetyka) świadczy o jego przynależności do centralno-północnej gałęzi dialektów tego języka.

Są grupą romską o najtrudniejszej sytuacji socjalnej w Polsce. Ich nazwiska nie są ani pochodzenia szlacheckiego, ani węgierskiego czy rumuńskiego. Pochodzą od polskich nazwisk chłopskich. Najbliżsi tej grupie są Cyganie Cyntury – Sanocka Roma, którzy powoli zasymilowali się z innymi grupami cygańskimi. Inne grupy romskie w Polsce zarzucają im odejście od zasad romanipen. Warto jednak zauważyć, iż argument ten wynika z subiektywnej definicji tychże zasad przez przedstawicieli innych grup, zaś sami Bergitka Roma posiadają własną, bogatą tradycję, która dla nich stanowi istotę pojęcia romanipen, a przez to też podstawę samoidentyfikacji.

Każda spośród zamieszkujących w Polsce społeczności romskich posiada odmienną historię przybycia na nasze ziemie, jednak wyjątkowość Bergitka Roma wynika z tego, że wcześnie, bo już w XVIII w., zmienili tryb życia na osiadły. Stało się tak w wyniku odpowiednich warunków społeczno-ekonomicznych oraz częściowo z powodu nacisku władz habsburskich.

Bibliografia

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985.
  • A. Fraser, Dzieje Cyganów, Warszawa 2001.
  • K. Gierliński, Profesje Romskie. Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2012.
  • A. Lubecka, Tożsamość kulturowa Bergitka Roma, Kraków 2005.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.

Linki zewnętrzne