Celo

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Celo (Romano celo) – zjazd, ogólne zebranie rodzin, na którym omawiane są zasadnicze kwestie dla danej grupy romskiej. Podobną instytucją jest Kris u Kełderaszy i Lowarów. Zdarza się, że pomiędzy kolejnymi celo mogą być zbyt długie okresy przerwy, wtedy z inicjatywy przedstawicieli podgrup przypomina się o potrzebie takiego spotkania. Celo pełni swoją szczególną rolę w grupie Polska Roma, gdyż może stać się okazją do zadawania pytań lub stawiania zarzutów dotyczących sprawowania rządów przez niekwestionowanego przywódcę i sędziego, jakim jest Szero Rom. Wtedy musi się on wytłumaczyć przed zebranymi. Pytania czy zarzuty nie bywają uznawane za brak szacunku i tym samym nie skutkują skalaniem.

Mechanizmem, który czuwa nad spójnością grup romskich, jest silnie rozwinięta, wewnętrzna kontrola społeczna w postaci kodeksu norm i instytucji swoistego orzecznictwa sądowego (zasada mageripen, romanipen, manusipen). Instytucje wewnętrznego sądownictwa są odmienne w poszczególnych grupach romskich. Szero Rom jest ostateczną instancją orzekającą w kwestiach kodeksu norm. Jego jurysdykcji podlegają jedynie Romowie z grupy Polska Roma, ale uznają go również Chaładytka Roma i Sasytka Roma (trudno określić, na ile wiążące są dla nich jego decyzje, ale uczestniczą w celo). Czasami zdarza się, iż również przedstawiciele grupy Bergitka odwołują się do jego autorytetu.

Stosunki wewnątrz struktury i status jej poszczególnych członków regulowane są już nie tylko przez zwyczaj dziedziczenia pozycji społecznej, ale także dzięki indywidualnym cechom danej osoby. Kiedyś stanowisko Szero Roma obejmowali kolejni przedstawiciele najlepszego rodu: dziad, ojciec, syn. Obecnie dokonuje się wyboru właśnie na zjeździe cygańskim, zwanym Romano Celo.

Bibliografia

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985.
  • A. J. Kowarska, O sądach cygańskich. Znaczenie starszyzny w rozstrzyganiu sporów w kontekście prawa zwyczajowego, „Studia Romologica” 2008, nr 1.
  • A. J. Kowarska, Polska Roma. Tradycja i nowoczesność, Warszawa 2005.
  • A. J. Kowarska, Z badań nad przywództwem u polskich Romów, „Studia Romologica” 2013, nr 6.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.

Linki zewnętrzne