Hnutí R

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Hnutí R (R-Movement) – czeski ruch na rzecz edukacji romskiej, funkcjonujący od 1992 r. Nie jest on bliżej znany w Polsce, ale jego aktywność ma duże znaczenie dla działań na rzecz społeczności romskiej w Czechach, na Słowacji oraz w innych państwach Europy.

Istotą ruchu jest międzynarodowa wymiana doświadczeń, w której udział biorą nauczyciele, teoretycy i praktycy, specjaliści wielu dziedzin nauki. Hnutí R to przede wszystkim edukacja uczniów romskich. Głównym motywem powstania i działania tego ruchu jest znalezienie oraz wprowadzenie alternatywnych metod nauczania międzynarodowej/międzykulturowej w pracy z dziećmi i młodzieżą romską.

Geneza powstania Ruchu

Hnutí R powołany został 21 marca 1992 r. z inicjatywy Instytutu Studiów nad Kulturą Romską na Uniwersytecie Jana Ewangelisty Purkyniego w Ustí nad Labem. Stało się to niedługo po tym, jak powstał sam Instytut. Pomysłodawcą był Jíri Vomacka, wicerektor uczelni. Od roku 1993 funkcję szefa zrzeszenia pełnił Jaroslav Balvin. Początkowo 16 szkół w północnych Czechach wstąpiło do ruchu. Spotkania miały charakter otwartej dyskusji, podczas której nauczyciele zapoznawali się i wnosili swoje uwagi do podręczników dla młodzieży romskiej, tworzonych we współpracy między Instytutem Studiów nad Kulturą Romską i Fakultetem Szkolenia Nauczycieli (Uniwersytet w Ustí nad Labem). W 1995 r. Hnutí R został zarejestrowany jako stowarzyszenie obywateli. Założycielami byli romski historyk Bartolomej Daniel, dyrektor szkoły podstawowej w Most-Chanov, Miroslav Bajer i dyrektor Instytutu Studiów nad Kulturą Romską Jaroslav Balvin.

Działalność, formy aktywności

Od momentu powstania ruchu odbyło się ponad trzydzieści spotkań, seminariów i konferencji, w których udział wzięło wielu wybitnych specjalistów z takich dziedzin nauki jak pedagogika czy socjologia. Wymiana myśli zaowocowała szeroką, wartościową wiedzą teoretyczną, a także rozwiązaniami praktycznymi, mogącymi mieć zastosowanie w edukacji międzykulturowej. Można pokusić się o stwierdzenie, że aktywiści zrzeszeni w Hnutí R nie są zorientowani tylko na znalezienie rozwiązań praktycznych wielu problemów edukacji romskiej, ale budują teorię pedagogiczną, która ma duże znaczenie w szerszym dyskursie nad edukacją w warunkach wielokulturowości. Większość ze spotkań czy konferencji doczekało się publikacji, które systematyzowały poruszane problemy i stanowiły źródło wiedzy dla praktyków i teoretyków edukacji. Dzięki pracy takich ludzi, jak docent Jaroslav Balvin, powstała odmienna od dotychczas dominujących perspektywa nauczania. Koncentruje się ona na wypracowaniu harmonijnych relacji pomiędzy Romami i niecygańską społecznością. Organizowane konferencje pozwoliły gromadzić wiedzę, opinie i doświadczenia w wybranych tematach prezentowanych przez specjalistów pochodzących z różnych regionów i instytucji, od szkół podstawowych po uniwersytety. Starano się, aby w spotkaniach reprezentowana była nie tylko większość społeczeństwa, ale także, by romska mniejszość brała udział w projektowaniu działań i prezentacji obszarów problemowych.

Zrzeszenie opublikowało ponad dwadzieścia zbiorów sprawozdań, które są dostępne w czeskich bibliotekach. Ruch jest wspomagany przez Ministerstwo Edukacji, Młodzieży i Sportu. Zamierzają kontynuować organizację spotkań i konferencji, głównie ogólnoczeskich, ale także międzynarodowych. Jak twierdzi sam szef Hnutí R, zrzeszenie znalazło się w punkcie zwrotnym w historii swojej działalności. Działa już dwie dekady, więc powinno szukać nowych wyzwań i metod pracy. Dodatkowo zmian od ruchu wymaga sytuacja, w jakiej znajdują się Czechy i czescy Romowie po wejściu do Unii Europejskiej. Integracja stwarza bowiem większe możliwości dzielenia się i korzystania z doświadczeń dotyczących edukacji i nauczania dzieci romskich.

Celem działania Hnutí R jest obecnie zmiana sytuacji, w której procesy demokratyzacji i humanizacji poprzez edukację i nauczanie szkolne przebiegają wolniej wśród dzieci romskich. Powodem tego są wciąż trwające procesy asymilacyjne, bariery językowe i kulturowe. Wciąż powszechne jest kierowanie dzieci romskich do szkół specjalnych (28 razy częściej niż dzieci czeskich). Powodem powstania zrzeszenia był należny zmianom społecznym klimat w relacjach z Romami, konflikty na tle rasistowskim i ksenofobia, które miały i wciąż mają miejsce także w szkołach. Hnutí R stara się konstruować programy zapobiegające takim zjawiskom i kreujące bezpieczną wielokulturowość. W czeskich szkołach wdrażane są metody prowadzące do zbliżenia młodzieży czeskiej i romskiej, burzenia stereotypów i wyrównywania szans edukacyjnych.

Bibliografia

  • Balvín J., Výchova a vzdělávání romských žáků jako pedagogický systém, Praha 2004.
  • Kraus B., 10 Years of the R-Movement and Pedagogy, Hnuti R.
  • Kwadrans Ł., Działalność Ruchu Hnuti R w Czechach a edukacja w warunkach wielokulturowości, [w:] Polityka społeczna i oświatowa a edukacja międzykulturowa, red. Lewowicki T., Ogrodzka-Mazur E., Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Filia w Cieszynie, Cieszyn 2005.

Linki zewnętrzne