Karol Parno Gierliński

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fotografia wykonana przez Chada Evansa Wyatt'a

Karol Gierliński (romanes Parno) – urodził się 12 marca 1938 r. w Poznaniu, w rodzinie Sinti zamieszkałej w Wielkopolsce od kilku pokoleń. Był rzeźbiarzem, malarzem, poetą i prozaikiem. Został wyróżniony odznaką Zasłużony Działacz Kultury (2001 r.) i odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2011 r.). Zmarł 4 lutego 2015 w Nowym Mieście nad Pilicą.

Jego rodzice byli ofiarami Holocaustu. Wychowywała go babcia. Ukończył technikum chemiczne, co przydało mu się, kiedy przez kilka lat, w okresie studiów w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, zarabiał na życie pracując podczas wakacji jako wędrowny kotlarz. Odbył służbę w Wojsku Polskim, pracował w zawodzie konserwatora dzieł sztuki, instruktora zajęć plastycznych w domach kultury, nauczyciela. Był także kierownikiem literackim zespołów, w tym Cygańskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Roma".

Karol Gierliński był członkiem Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy ZMW oraz grupy literackiej „Wiry". Należał do Związku Literatów Polskich. Jako poeta zadebiutował w 1968 r. wierszem „Deszcz", wydrukowanym w tygodniku „Nowa Wieś". W 2001 r. ukazał się, nakładem Wydawnictwa Nice w Bydgoszczy, tomik jego poezji „Xaratuno thuv (Odległy dym)”. Zawiera on stare i nowe wiersze, grafiki, a także fotografie rzeźb pochodzących z okresu, kiedy autor żył i tworzył w podgorzowskich Wojcieszycach. Książka wzbudziła znaczne zainteresowanie, zebrała pozytywne recenzje i została przetłumaczona na język niemiecki. Jedenaście lat później ukazał się kolejny, wydany w Tarnowie, tom wierszy „Róża pustyni". W 2007 r. Związek Romów Polskich w Szczecinku wydał w bogatej oprawie graficznej zbiór opowiadań zatytułowany „Meteory (Siłałe ćerhenia)".

W ostatnim okresie życia Parno wystąpił jako aktor w filmie fabularnym „Papusza" w roli Śero Roma (2013 r.), a także w serialu telewizyjnym „Na dobre i na złe" grając rolę Hauptmano (2009 r., odcinek pt. „Kabała").

Jako działacz oświatowy i społeczny Karol Gierliński wspierał utworzenie Spółdzielni Socjalnej „KHETANE" w Szczecinku, która dała pracę potrzebującym i stwarzała szansę na zachowanie zawodów tradycyjnie uprawianych przez Cyganów. Dostrzegał, że w zmieniającym się świecie warunkiem awansu społecznego i godnego życia staje się wykształcenie. Doprowadził do wydania i stał się autorem pierwszego w Polsce i jednego z bardzo niewielu na świecie podręcznika dla cygańskich dzieci w wieku wczesnoszkolnym „Miri szkoła Romano elementaro". Popularyzował wiedzę o Romach, spod jego pióra wyszły opracowania dotyczące m.in. pozycji społecznej kobiet w środowisku romskim oraz tradycyjnych romskich profesji. Był członkiem władz kilku stowarzyszeń romskich. W 2005 r. na czteroletnią kadencję został posłem do Parlamentu International Romani Union.

Bibliografia:

  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • M. Różycka, J. Milewski, Karol Parno Gierliński, „Gazeta Stołeczna”, nr 41 (8374) 2015, s. 7.

Linki zewnętrzne: