Liczebność Romów w Polsce

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Liczebność Romów w Polsce – szacunki dotyczące liczebności Romów są często rozbieżne. Dopiero w XX w. podjęto profesjonalne próby określenia liczebności populacji romskiej. Dane podawane w ogólnie dostępnych zestawieniach (raporty, publikacje i opracowania) są szacunkowe.

Problemy z ustaleniem wielkości populacji

W przeszłości władze wielu krajów, również Polski, nie radziły sobie ze spisem ludności pochodzenia romskiego. Nie podawano nawet w przybliżeniu liczebności Romów, których wielu zginęło w obozach zagłady oraz zostało zamordowanych w masowych egzekucjach na terenie Polski i innych państw.

Nie ma pewności co do liczb, również dlatego, że w okresie PRL do określenia liczby ludności romskiej nie brano pod uwagę kryterium językowego (osoby posługujące się językiem romani), nie korzystano także z ankiet etnosocjologicznych. Liczba ta zależała od tego, ile osób zadeklarowało przynależność do grupy Romów w trakcie przeprowadzania spisu. Ponadto wielkość populacji cygańskiej w kraju jednonarodowym, za jaki uchodziły państwa demokracji ludowej, była zapewne celowo zaniżana z powodów politycznych.

Współczesne dane

Obecnie Romowie stanowią w Europie dużą, rozproszoną zbiorowość. Jej liczebność określa się na 6 do 12 milionów. Polska jest krajem, gdzie liczba Romów jest niewielka i według oficjalnych szacunków kształtuje się obecnie na poziomie 15000-20000. Zdaniem niektórych działaczy romskich jest jednak wyższa i oscyluje na poziomie 30000-35000 osób. Natomiast podczas narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań (przeprowadzonego w 2002 r.) 12731 obywateli zadeklarowało przynależność do narodowości romskiej. Wielu emigrowało z Polski w latach 80 i 90 na skutek aktów agresji, które ich dotknęły. Liczba Romów wzrosła w latach 90, kiedy do Polski przybyła liczna grupa Cyganów z Rumunii. Jak dotąd nie powstało żadne rzetelne opracowanie danych dotyczących zmian liczebności Romów ze szczególnym uwzględnieniem charakteryzujących ich cech demograficznych.

Tabela 1. Liczebność ludności romskiej w Polsce (XX w.)

Rok Liczebność Romów
1918–1939 30000–50000x
1945 12000–15000x
1963 15000–17000y
1992 250001

30000–350002

Źródło:[1]

Legenda:

x – dane szacunkowe demografów

y – dane ze spisów powszechnych/danych urzędowych

1 Według szacunków Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, Głównego Urzędu Statystycznego, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

2 Według działaczy romskich.

Tabela 2. Liczebność Romów w Polsce w XXI w.

Rodzaj danych Polska (2002) Polska (2011)
liczba Romów

(dane ze spisów powszechnych)

12855

(0,03% obywateli)

16000

(0,04 % obywateli)

liczba Romów

(dane szacunkowe demografów)

1000-25000

(0,04%-0,6% obywateli)

20000-30000

(0,05%-0,07% obywateli)

całkowita liczba ludności kraju 38230000 38501000

Źródło:[2]

Romowie to mniejszość etniczna, do której przynależność podczas przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań zadeklarowało 16723 obywateli polskich. Populacja Romów liczy 8604 kobiet oraz 8119 mężczyzn, w tym 10840 osób w wieku produkcyjnym. Wykształcenie wyższe posiada 272 osób (2%), wykształcenie średnie 934 (7%), wykształcenie niższe niż średnie 11028 (82%). Liczba Romów aktywnych zawodowo (pracujący i zarejestrowani jako bezrobotni) – 3685, biernych zawodowo – 8029.

Bibliografia

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • Z. Barany, The East European Gypsies. Regime Change, Marginality and Ethnopolitics, Cambridge 2002.
  • H. Chałupczak T. Browarek, Mniejszości narodowe w Polsce 1918-1995, Lublin 1998.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985.
  • Ł. Kwadrans, Education of the Roma in the Czech Republic, Poland and Slovakia – gap confrontation between expectations and reality – comparative research, Wrocław 2011.
  • Ł. Kwadrans, Romowie. [w:] Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce po II wojnie światowej. Wybrane elementy polityki państwa, (red.) S. Dudra, B. Nitschke, Kraków 2010.
  • L. Olejnik, Polityka narodowościowa Polski w latach 1944-1960, Łódź 2003.

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. Z. Barany, The East European Gypsies. Regime Change, Marginality and Ethnopolitics, Cambridge 2002, s. 126; H. Chałupczak T. Browarek, Mniejszości narodowe w Polsce 1918-1995, Lublin 1998, s. 235; J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985, s. 130; L. Olejnik, Polityka narodowościowa Polski w latach 1944-1960, Łódź 2003, s. 563-566; strona Stowarzyszenia Romów w Polsce: www.stowarzyszenie.romowie.net; www.mswia.gov.pl www.stat.gov.pl/gus
  2. Z. Barany, The East European Gypsies. Regime Change, Marginality and Ethnopolitics, Cambridge 2002, s. 126; Ł. Kwadrans, Education of the Roma in the Czech Republic, Poland and Slovakia – gap confrontation between expectations and reality – comparative research, Wrocław 2011, s. 98; idem, Romowie, [w:] 237-239; www.stat.gov.pl/gus/5840_12766_PLK_HTML.htm