Manusipen

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Manusipen - człowieczeństwo. Grafika M. Rudowski

Manusipen – człowieczeństwo (manus – człowiek), kodeks postępowania. Jedna z podstawowych wykładni romskich tradycji związana z manifestowaniem przynależności etnicznej jako wartości (posługiwanie się językiem romskim w obrębie grupy i w stosunku do innych Cyganów/Romów, solidarność, wspólnotowość, uczynność we własnym środowisku, przestrzeganie rytuałów i obrzędowości).

Manusipen to nie tylko przestrzeganie norm cygańskości (romanipen), ale również chrześcijańskiego dekalogu, a także życie zgodne z duchem religijności. Ktoś, kogo można nazwać manus, jest prawdziwym człowiekiem. Możliwy jest z nim bliski kontakt. Z kimś, kto nie należy do tego ściśle wyznaczonego kręgu, nie można wspólnie spożywać posiłków. Zasada ta jest realizowana niemal we wszystkich grupach romskich, ale w różny sposób.

Rom/Cygan może utracić status manus. Jest to związane ze sferą etyczno-moralną i nie musi powodować skalania, wykluczenia ze społeczności. W odróżnieniu od romanipen – manusipen dotyczy również gadziów (nie-Romów). Gadzio nigdy nie stanie się Romem, ale może zyskać status manus, gdy jest szczególnie pomocny, życzliwy Romom, akceptuje ich, zyskuje uznanie, sympatię i szacunek.

Mechanizmem, który czuwa nad spójnością grup romskich, jest silnie rozwinięta wewnętrzna kontrola społeczna w postaci kodeksu norm zachowania (zasada mageripen, romanipen, manusipen, cacipen, phuripen). Instytucje wewnętrznego sądownictwa są odmienne w poszczególnych grupach romskich.

Bibliografia

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985.
  • A. J. Kowarska, O sądach cygańskich. Znaczenie starszyzny w rozstrzyganiu sporów w kontekście prawa zwyczajowego, „Studia Romologica” 2008, nr 1.
  • A. J. Kowarska, Polska Roma. Tradycja i nowoczesność, Warszawa 2005.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.

Linki zewnętrzne