Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów – uroczystości pamiątkowe, którym towarzyszy odtwarzanie życia taborowego Romów.

Tabor cygański to grupa Romów wędrująca z miejsca na miejsce. Zakazy poruszania się taborów zostały wprowadzone w krajach komunistycznych w drugiej połowie XX w. O czasach, w których Cyganie wędrowali, przypominają dziś okolicznościowe spotkania i uroczystości pamiątkowe, takie jak Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów.

Wśród Romów żywa jest pamięć Zagłady okresu II wojny światowej. Tarnowskie Muzeum Etnograficzne (oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie) i Kulturalno-Społeczne Stowarzyszenie Romów w Tarnowie podjęło inicjatywę rekonstruowania specjalnego taboru. Na jego szlaku znajdują się miejsca upamiętniające męczeństwo Cyganów.

Tabor Pamięci wyruszył po raz pierwszy w lipcu 1996 r. Jego celem była wieś Szczurowa, położona około 45 km na północny zachód od Tarnowa. Szczurowa to jedno z ważniejszych miejsc cygańskiej martyrologii. Mieszkało tam do 1943 r. kilkanaście rodzin cygańskich. Policja niemiecka rozstrzelała na miejscowym cmentarzu 93 Romów, których lista zachowała się w dokumentach parafialnych. Pamięć o tej tragedii zapisała się w lokalnej świadomości historycznej.

Poza Szczurową istnieją na terenie byłego województwa tarnowskiego inne miejsca, gdzie znajdują się masowe groby cygańskie. Na trasie Taboru Pamięci znajdują się: Żabno (49 zamordowanych), Borzęcin Dolny (28 ofiar), Bielcza (28 zamordowanych).

Karawanie wozów, które wyruszają z Tarnowa, towarzyszy duże zainteresowanie mediów i okolicznej ludności. Tabor wyrusza sprzed Muzeum Etnograficznego około południa. Kapela siada na otwartym wozie, a reszta ludzi w koszowych wozach, pokrytych stylizowanymi, kolorowymi budami. Przed wyjazdem Tabor zostaje poświęcony przez Krajowego Duszpasterza Romów, ks. Stanisława Opockiego, który towarzyszy pielgrzymom. Pierwszy przystanek robią w mieście przy pomniku Ofiar Auschwitz. Zapalają świece, a kapela odgrywa żałobną melodię. Następnie docierają do Nowego Cmentarza w dzielnicy Krzyż. Romowie udają się tam na groby swych zmarłych, aby ich pożegnać modlitwą, wódką i muzyką, podobnie jak to się czyni w dniu Święta Zmarłych. Stąd zaczyna się właściwa wędrówka i późnym popołudniem Tabor dociera do Żabna. Kolejnego dnia Tabor rusza do Dołęgi, wioski odległej o około 20 km. Znajduje się tam oddział Tarnowskiego Muzeum, przy którym lokowane jest obozowisko. Drugi dzień jest dniem życia obozowego aż do popołudnia. Wówczas Tabor wyrusza do Szczurowej (6 km). Przed kościołem dołącza miejscowy proboszczem i prowadzi przybyłych na grób pomordowanych, znajdujący się na cmentarzu parafialnym. Modlitwom towarzyszy odczytanie listy nazwisk 93 zamordowanych Cyganów. Z cmentarza Romowie udają się do kościoła, a potem do dworskiego parku, gdzie ustawiona jest scena i odbywa się wieczorny koncert przy ognisku przygotowanym przez władze gminy. Ze Szczurowej Tabor wraca do Dołęgi późną nocą, by koło południa dnia następnego zaprząc konie w drogę powrotną, trwającą 6-7 godzin (45 km). Po drodze odwiedzają cmentarz w Borzęcinie Dolnym.

Główne cele Taboru Pamięci to integracja Cyganów wokół ich wędrowania i upamiętnienie Zagłady. Inicjatywa spotyka się z coraz większym zainteresowaniem Romów, którzy deklarują udział w następnych wędrówkach. Tabor stał się okazją do spotkania i poznania. Dla młodych jest to możliwość zasmakowania namiastki życia taborowego, a dla starszych jego wspomnienie. Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów to ważne wydarzenie integrujące Cyganów, podobnie jak festiwale w Gorzowie Wielkopolskim i Ciechocinku, czy pielgrzymki do Częstochowy i Limanowej.

Bibliografia:

  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • S. Kapralski, Naród z popiołów. Pamięć zagłady a tożsamość Romów, Warszawa 2012.


Linki zewnętrzne: