Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata 2001-2003

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata 2001-2003 – na początku XXI w. zostały podjęte w Polsce nowe działania zmierzające do poprawy sytuacji mniejszości romskiej. Wśród wielu dziedzin wymienionych w Uchwale Rady Ministrów z dn. 13 lutego 2001 r. znalazła się także edukacja Romów. Program w swej nazwie ograniczony był do obszaru województwa małopolskiego i lat 2001-2003, jednak od roku 2004 po pomyślnym zakończeniu pilotażu stał się programem o zasięgu ogólnopolskim.

Geneza Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce powstał w wyniku zobowiązań międzynarodowych, a także sytuacji w jakiej znajdowali się polscy Romowie pod koniec lat 90 (m. in. migracje do krajów członkowskich UE, szczególnie do Wielkiej Brytanii, krytyczny raport z dn. 10.12.1999 r. Europejskiej Komisji do Walki z Rasizmem i Nietolerancją – ECRI, ratyfikowanie Konwencji Ramowej Rady Europy o Ochronie Mniejszości Narodowych w grudniu 2000 r.). Główną przyczyną powstania programu była trudna sytuacja społeczności Romów Karpackich (Bergitka Roma) zamieszkujących Małopolskę (3,5 tys. osób). Region zamieszkuje duża liczba Romów, szczególnie na terenie byłego województwa nowosądeckiego.

Realizacja, ewaluacja, wyniki – kontekst edukacyjny Ewaluacja programu pilotażowego potwierdza jego wagę i zasadność, szczególnie w sferze edukacji. Jedną z przyczyn trudnego położenia Romów jest niski poziom wykształcenia. Realizacja programu przyczyniła się do wzajemnego poznania mniejszości i większości, a także wzrostu znaczenia edukacji wśród Romów. Większa liczba dzieci uczestniczy w wychowaniu przedszkolnym. Znacznej poprawie uległy kontakty szkół ze społecznością romską, rodzice uczestniczą w życiu szkoły i wykazują większe zainteresowanie funkcjonowaniem swoich dzieci w placówkach oświatowych. Przyczyniła się do tego praca asystentów romskich. Program stał się nie tylko pilotażem dla projektu ogólnopolskiego, ale także przyczynił się do zmiany położenia Romów w Polsce i poprawy ich wizerunku w społeczeństwie większości. W roku szkolnym 2001/2002 realizowano pilotaż w 60 szkołach (podstawowych i gimnazjach), a pomocą objęto około 500 dzieci. W wychowaniu przedszkolnym brała udział większość dzieci romskich, zakupiono podręczniki i przybory szkolne, organizowano zajęcia wyrównawcze, korepetycje z języka polskiego, zatrudniano nauczycieli wspomagających oraz szkolono pozostałą kadrę z zakresu wiedzy na temat Romów, powoływano asystentów romskich, prowadzono dokształcanie osób dorosłych. Uczniowie romscy wykazywali się niską frekwencją na lekcjach: 136 z nich miało 90% udział w zajęciach, a około 300 jedynie 60-80% (szczególnie w starszych klasach szkoły podstawowej). Z ogólnej liczby 427 uczniów romskich w województwie małopolskim 337 otrzymało promocję, 21 powtarzało klasę, a 69 ukończyło szkołę. 105 uczniów uczęszczało do szkół specjalnych. Celem programu pilotażowego była poprawa sytuacji edukacyjnej Romów poprzez zwiększenie współczynnika ukończenia szkoły, poprawę frekwencji i wyników nauczania oraz pomoc w kontynuowaniu nauki w szkołach ponadpodstawowych przez dzieci i młodzież romską. Edukacja to najważniejsza część programu, dziedzina warunkująca możliwość ewentualnej poprawy sytuacji mniejszości cygańskiej w Polsce. Program zakładał intensyfikację działań w klasach zintegrowanych, polegającą na roztoczeniu opieki nad dziećmi romskimi przez znających pracę w grupach zróżnicowanych kulturowo nauczycieli. Dodatkowo postulowano wprowadzenie funkcji nauczyciela wspomagającego (sprawującego bieżący nadzór nad dwójką, trójką dzieci i pomagającego im w nauce) oraz asystenta edukacji romskiej.

Bibliografia:

  • A. Paszko, Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata 2001-2003 (komunikat), [w:] Kultura mniejszości narodowych i grup etnicznych w Europie, red. Z. Jasiński, T. Lewowicki, Opole 2004.
  • Jaśko B., Mirga E., Efekty realizacji edukacyjnej części Pilotażowego programu rządowego na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata 2001-2003. Komunikat z badań, [w:] A. Paszko (red.), Edukacja międzykulturowa w Polsce na przełomie XX i XXI wieku, Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie, Kraków 2004.
  • Ł. Kwadrans, Edukacja Romów. Studium porównawcze na przykładzie Czech, Polski i Słowacji, Wrocław-Wałbrzych 2008.
  • Ł. Kwadrans, Education of the Roma in the Czech Republic, Poland and Slovakia – gap confrontation between expectations and reality – comparative research, Wrocław 2011.
  • Ł. Kwadrans, Edukacja jako priorytet w programach rządowych na rzecz społeczności romskiej, „Studia Romologica” nr 2/2009.
  • Ocena realizacji edukacyjnej części Pilotażowego programu rządowego na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata 2001-2003, B. Jaśko, E. Mirga, Romskie Stowarzyszenie Oświatowe „Harangos”, Kraków 2005.
  • Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata 2001-03, dostępny na: http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/romowie/program-na-rzecz-spole/pilotazowy-program-rza/6721,Tresc-pilotazowego-programu-rzadowego-na-rzecz-spolecznosci-romskiej-w-wojewodzt.html (10.08.2014)
  • Sprawozdanie z realizacji Pilotażowego programu rządowego na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata 2001-2003, dostępne na: http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/romowie/program-na-rzecz-spole/pilotazowy-program-rza/6723,Sprawozdanie-z-realizacji-Pilotazowego-programu-rzadowego-na-rzecz-spolecznosci-.html (10.08.2014)

Linki zewnętrzne: