Polska Roma

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Polska Roma (rom. dosłownie: „Polscy Romowie") – najliczniejsza z grup romskich w Polsce. Polscy Cyganie nizinni (nazwa użyta przez Jerzego Ficowskiego), żyjący w Polsce najprawdopodobniej od XV-XVI wieku. Wśród nich możemy wyróżnić wiele innych bliskich im, mniejszych grup, jak m.in. Warmijaki, Jaglaki, Bosaki, Berniki, Tońaki, Servy, Pluńaki, Pachowiaki, Kaliszaki. Podział na węższe grupy jest związany prawdopodobnie z różnym czasem ich przybycia do Polski oraz z późniejszymi układami wewnątrz grup cygańskich.

Romowie z Polska Roma zazwyczaj przyjmują polskie nazwiska szlacheckie, nazwiska pochodzące od drzew i nazwiska niemieckiego pochodzenia. Są grupą tubylczą, autochtoniczną na terenie Polski. Inne grupy romskie sami określają jako cudzoziemców. Mają silne zasady przestrzegania obyczajowości, których strzeże zwierzchnik, Śero Rom. W grupie tej można zauważyć swoisty patriotyzm polski, który oddała w swej twórczości poetka Papusza.

Historia i kultura

Polska Roma jako osobna grupa językowo-etnograficzna zaczęła się kształtować na ziemiach zachodniej Polski, dokąd poczynając od końca wieku XV przybywali Romowie uciekający z terenu Niemiec. Emigracja ta miała związek z pierwszą falą antycygańskich prześladowań w historii Europy i wiele wskazuje na to, że fakt ten trwale odcisnął się w zbiorowej świadomości grupy, która do dziś (w odróżnieniu np. od przybyłych z powodów ekonomicznych Bergitka Roma) wykazuje stosunkowo dużą zamkniętość wobec obcych (gadziów) oraz przywiązanie do romskiej tradycji. Śladem ich dłuższego pobytu w Niemczech jest spora ilość germanizmów, obecnych w używanym przez tę grupę dialekcie języka romani.

Polska Roma na tle innych grup romskich w Polsce i na świecie charakteryzuje się przywiązaniem do tradycyjnych wartości. Pojęcie romanipen jest w tej grupie bardzo konserwatywnie rozumiane, zaś jego zasady ściśle przestrzegane. W związku z tym pewne zachowania, zawody i czynności są zakazane, gdyż według romanipen są nieczyste. Ograniczenia dotyczą nie tylko sfery zawodowej, ale również kulinarnej, higieniczno-bytowej, stosunków i ról społecznych, a także okazywania emocji. Na straży przestrzegania tych zasad stoi nie tylko bardzo restrykcyjna opinia społeczna, lecz także obdarzona dużym autorytetem instytucja Śero Roma.

Bibliografia

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985.
  • A. Fraser, Dzieje Cyganów, Warszawa 2001.
  • A. J. Kowarska, Polska Roma. Tradycja i nowoczesność, Warszawa 2005.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.

Linki zewnętrzne