Potrawy dawne i tradycyjne oraz cygańska dieta

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kuchnia cygańska – jest zróżnicowana (podobnie jak sama społeczność romska). Część grup, np. Kełderasze, preferuje ostre potrawy, a wiele ze swoich dań ten koczowniczy lud zapożyczył z kuchni hinduskiej, bałkańskiej oraz innych krajów.

Dawniej romskie potrawy były gotowane w kociołkach umieszczonych na trójnogach lub zawieszonych w inny sposób nad ogniskiem. Według tradycji gotować mogły tylko kobiety, nie miały jednak prawa zasiadać do posiłku razem z mężczyznami. Jadły dopiero wtedy, gdy mężczyźni już się posilili. W dawnych taborach najczęściej przyrządzano potrawy mięsne z drobiu, wieprzowiny, dziczyzny i ryb. Wśród zup największą popularnością cieszyła się zupa z pokrzyw i kwaśny barszcz z wiśni lub kwasu mrówkowego. Romowie zdobywający większą ilość mięsa, np. całego barana, cielaka czy świnię, robili zapasy. Środkiem konserwującym był ogień, a spiżarnią często dziupla w drzewie. Cyganie preferowali mocniejsze trunki, takie jak wódka (bravinta, chaćkirdy, thardźimoł), wino (moł) i piwo (łovina). Pili przede wszystkim mężczyźni. Kełderasze przyrządzali nalewki na spirytusie. Ulubioną przyprawą do wódki był korzeń ziela zwanego gałgan.

Tłuste potrawy mięsne są popularnym posiłkiem współczesnych Romów. Dania są obfite i dobrze okraszone. Dieta jest wysokokaloryczna, spożywa się produkty z dużą zawartością cholesterolu. Niedozwolone pożywienie to mięso końskie i psie. Najczęstszym posiłkiem mięsnym są różnego rodzaju dania z kury (kachńi) i rosół. Romowie dawniej piekli kurę lub gęś w ognisku, oblepiając ją wcześniej gliną i wkładając w żar. Glina twardniała i wypalała się, a kura piekła się w jej wnętrzu. Skorupa gliniana pękała, wyłaniała się pieczeń, a pierza nie trzeba było skubać, ponieważ po upieczeniu odrywało się razem z gliną. Zwyczaj takiego przyrządzania mięsa wziął się od uważanej za cygański przysmak potrawy, jaką był pieczony jeż (jeżo lub kanrało). Przyrządzano go w ognisku, oblepionego gliną, aby pozbyć się kolców lub opalano kolce przy pomocy rozżarzonego żelaza, patroszono i wraz z cebulą i innymi przyprawami duszono w garnku. Mięso jeża przewyższało zdaniem Cyganów wszelkie inne: tłuste, nieco podobne do wieprzowego, ale znacznie delikatniejsze i smaczniejsze.

Przyrządzanie posiłków jest czynnością, podczas której obowiązuje Cygankę szczególna czystość i troska o zachowanie higieny pożywienia. Specjalne naczynia stosowane są do mycia mięsa, kur i innych produktów spożywczych. Garnki są niezwykle starannie czyszczone. Oskubana i wypatroszona kura myta jest kilkukrotnie, za każdym razem w świeżej, czystej wodzie. Są to czynności o charakterze obrzędowym, rytualnym, związanym z tabu czystości-nieczystości.


Bibliografia:

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1965.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.


Linki zewnętrzne: