Romologia

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Romologia – inaczej cyganologia, dział etnologii oraz językoznawstwa zajmujący się badaniem dziejów, kultury i języka Cyganów/Romów.

Rozwój badań filologicznych, historycznych i etnograficznych w tym zakresie należy datować na koniec XVIII w. Trzy wymienione dyscypliny naukowe stanowią podstawę interdyscyplinarnych, wielokierunkowych poszukiwań badawczych, które można nazwać cyganologią. Współcześnie do badań angażuje się również socjologię, pedagogikę oraz inne nauki humanistyczne i społeczne. Oprócz prac etnografów, filologów i historyków dostępne są analizy ekonomistów i socjologów dotyczące współczesnej sytuacji Romów i ich problemów.

Nazwa „cyganologia” została przyjęta przez nie-Romów, stąd odniesienie do egzoetnonimu Cyganie. Termin jest obecnie przedmiotem dyskursu. W sferze instytucjonalnej funkcjonuje romologia (od endoetnonimu „Romowie”).

Polscy cyganolodzy w XX i XXI w.: Adam Bartosz, Jerzy Ficowski, Marian Gerlich, Agnieszka Kowarska, Andrzej Mirga, Lech Mróz, Sławomir Kapralski. Cyganologia rozwija się na uniwersytetach w Polsce i za granicą (m.in. Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie, Uniwersytet w Manchesterze, Uniwersytet w Graz, Uniwersytet Konstantyna Filozofa w Nitrze).

W XXI w. zaczęły pojawiać się prace, w których tradycyjne rozważania cyganologiczne i wątki dotyczące kultury, dziejów i języka Romów łączy się z refleksją teoretyczną nad współczesnymi problemami istotnymi dla grupy.

Publikacje romologiczne mają charakter interdyscyplinarny. Ich autorzy wykorzystują różne perspektywy, np. antropologii kulturowej, socjologii, teorii kultury, a także filozofii czy historii, a ostatnio również pedagogiki. Badania te dostarczają ewidencji faktograficznej i coraz częściej nazywane są odrębną dziedziną – romologią.

Jako dziedzina nauki romologia zdefiniowana została jeszcze przed II wojną światową, w latach dwudziestych, przez profesora Edwarda Klicha, piszącego o języku cygańskim. Największy powojenny znawca kultury cygańskiej, Jerzy Ficowski, zawsze posługiwał się terminami cyganologia i cyganolog.

Obie nazwy, cyganologia i romologia, funkcjonują do dziś zamiennie.

Bibliografia:

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1965.
  • A. Fraser, Dzieje Cyganów, Warszawa 2001.
  • S. Kapralski, Naród z popiołów. Pamięć zagłady a tożsamość Romów, Warszawa 2012.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.


Linki zewnętrzne: