Romska grupa etniczna

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Romska grupa etniczna – termin „grupa etniczna” odnosi się do zbiorowości (połączonych wiarą we wspólne pochodzenie), które nigdy nie osiągnęły statusu społeczeństw polityczno-obywatelskich i nigdy nie miały własnego państwa. Wyrażenie to można zastosować do opisu Romów. W Europie wyróżnić można było dawniej dwie grupy etniczne, przejawiające cechy kastowe: Cyganów i Żydów. Grupy bez własnej ziemi, mogące uprawiać tylko określone zawody.

Elementy etniczności grupy

Cygańska kastowość, silna endogamia, rodzinny system organizacji społecznej – oto wyznaczniki etniczności Romów. Ważny jest również element tajności. Cyganie mają własny język, nie dopuszczają nikogo do swoich tajemnic, izolują się, mają własne władze i wewnętrzny kodeks postępowania, a także podobne cechy charakteryzują tzw. strukturę punitywną. „Typ struktury społecznej bliskiego dystansu, składający się ze wszystkich elementów kultury danej grupy (m.in. system norm, wartości, tradycji) i ich wzajemnych powiązań, do których przypisane są wszelkiego typu sankcje, naciski, przymus i presja stosowane w celu podtrzymania lub/i wzmocnienia poziomu spójności grupy [...]”[1].

Definicyjne opisy

Romowie są świadomi swego pochodzenia, podobieństwa kulturowego, identyczności rasowej i językowej, czyli najczęściej występujących, według Vsevoloda W. Issajiwa, elementów określających grupę etniczną. Dodatkowo można też mówić o imigracyjnym rodowodzie romskiej grupy etnicznej, która przybywała do Europy od wieków średnich. Cyganie podzielają wartości i elementy kultury kraju pochodzenia, wzbogacone o zwyczaje zaczerpnięte z kultur krajów, przez które wędrowali. Tworząc swoją grupę etniczną, wykorzystują własną tożsamość, która pomaga im określić siebie i swą odmienność od innych. Mają silnie ukształtowane wewnętrzne granice grupy, wytworzone przez jej członków, a także narzucony z zewnątrz obraz samych siebie, oparty na stereotypach i usytuowaniu grupy w systemie społecznym.

Próbując określić, czy Romowie są grupą etniczną, należy najpierw zwrócić uwagę na pewne ich cechy. Stwierdzić można, że są oni grupą wyróżnioną na podstawie wspólnoty pochodzenia, o rodowodzie imigracyjnym, istniejącą w ramach wieloetnicznych narodów (w Europie co najmniej od średniowiecza), podlegającą dynamicznym przekształceniom o źródłach zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Czynnik świadomościowy stanowi o poczuciu odrębności, będącej dla Cyganów jednym z najważniejszych elementów tożsamości etnicznej. Grupa istnieje bowiem wówczas, gdy jej członkowie uznają jej istnienie i dostrzegają wyraźne różnice między grupą a pozostałą zbiorowością.

Bibliografia

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985.
  • A. Fraser, Dzieje Cyganów, Warszawa 2001.
  • S. Kapralski, Naród z popiołów. Pamięć zagłady a tożsamość Romów, Warszawa 2012.
  • Ł. Kwadrans, Education of the Roma in the Czech Republic, Poland and Slovakia - gap confrontation between expectations and reality – comparative research, Wrocław 2011.
  • Ł. Kwadrans, Romowie. [w:] Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce po II wojnie światowej. Wybrane elementy polityki państwa, red. S. Dudra, B. Nitschke, Kraków 2010.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. K. Olechnicki, P. Załęcki, Słownik socjologiczny, Toruń 1997, s. 206.