Tabor cygański

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Postój taboru cygańskiego. Grafika M. Rudowski

Tabor cygański – grupa Romów, najczęściej spokrewniona lub spowinowacona rodowo, żyjących w wozach mieszkalnych i wspólnie przemieszczających się. W skład taboru wchodziło zazwyczaj kilka lub kilkanaście rodzin koczujących w sąsiedztwie miast i wsi.

Romowie byli bowiem ludem wolnym, nie przywiązanym do jednego miejsca. Początkowo przemieszczali się przeważnie wozami krytymi płótnem, naciągniętym na łukowate stalowe pałąki. W XX w. pojawiły się wozy mieszkalne o konstrukcji drewnianej i z dachem krytym papą lub blachą. Wozy te, zaopatrzone w okna, wewnątrz stanowiły jednoizbowe mieszkania, z miejscami do spania, kuchnią i stołem. W okresie letnich wędrówek jedzenie gotowano na ogniskach, a do spania wykorzystywano namioty. Do wozów zaprzęgano jednego, czasem dwa konie. Romowie zatrzymywali się na skraju lasu, w pobliżu rzek, jezior, wiosek lub miast. Głównie odwiedzali miejscowości, w których odbywały się jarmarki i targowiska. Jeżeli w drodze spotkały się tabory, organizowano patyw – ucztowano i bawiono się przy ognisku. Cyganie wędrowali od wiosny do późnej jesieni. Na okres zimy zazwyczaj wynajmowali izby lub małe domy, w których mieszkali do wiosny.

Niemal od początku przybycia Cyganów do Europy w różnych krajach wydawano zakazy obozowania i wędrowania bądź zakazy osiedlania się, aż wreszcie nakazy osiedlania się. W Polsce pierwsze rozwiązania prawne wiązały się z uchwałą z 1952 r. Od 1964 roku władze nasiliły działania mające na celu zniechęcenie Romów do prowadzenia nomadycznego trybu życia poprzez egzekwowanie wobec nich ogólnie obowiązujących przepisów, głównie meldunkowych, sanitarnych, drogowych, dotyczących obowiązku szkolnego oraz zgromadzeń publicznych. W rezultacie liczba rodzin koczujących spadła. Ostatecznie doprowadzono do całkowitego zatrzymania taborów. Zakazy poruszania się taborów wprowadzone zostały w tamtym okresie również w innych krajach komunistycznych, toteż dziś taborów cygańskich się tam nie spotyka. O romskiej koczowniczej przeszłości przypominają jedynie okolicznościowe spotkania i uroczystości pamiątkowe z odtwarzaniem życia taborowego, np. Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów.

Bibliografia:

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1965.
  • A. Fraser, Dzieje Cyganów, Warszawa 2001.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.
  • L. Mróz, Dzieje Cyganów-Romów w Rzeczypospolitej XV-XVIII w., Warszawa 2001.


Linki zewnętrzne: