Wójt

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wójt (puredyr) – przedstawiciel Szero Roma w romskich społecznościach lokalnych. Nazwy wójt używają nie-Cyganie, dla Romów jest to starszy. Nie musi on być jednocześnie głową rodu, ważne jest osiągnięcie pewnego wieku (50-60 lat), by zaliczać się do starszyzny. Wypełnia on funkcję lokalnego decydenta wewnątrz społeczności i jednocześnie poza nią. Czasami zdarza się, że rolę wójta pełni kilka osób. Starsi reprezentują członków społeczności w urzędach i na zewnątrz. Obecnie niekiedy rolę tę przejmują liderzy romskich organizacji. Jednak wewnątrz społeczności to starsi zastępować mają Szero Roma w rozstrzyganiu spraw i podtrzymywaniu spójności grupy poprzez właściwe realizowanie modelu zachowania, które wchodzi w zakres tradycji. Starszyzna może również decydować o zmianach określonych wzorców. Rozstrzyga konflikty wewnętrzne, są to zazwyczaj drobne sprawy: skargi, plotki i wzajemne oskarżenia.

Mechanizmem, który czuwa nad spójnością grup romskich, jest silnie rozwinięta wewnętrzna kontrola społeczna w postaci kodeksu norm i instytucji (zasada mageripen, romanipen, manusipen). Instytucje wewnętrznego sądownictwa są odmienne w poszczególnych grupach romskich. W niektórych są bardziej demokratyczne i w wielu sprawach decyduje grupa osób (Kris), a w innych wciąż funkcjonuje przywództwo jednej osoby (Śero Rom, Jonkaro, Wójt). Szero Rom jest ostateczną instancją orzekającą w kwestiach kodeksu norm. Jego jurysdykcji podlegają jedynie Romowie z grupy Polska Roma, ale uznają go również Chaładytka Roma i Sasytka Roma (trudno określić, na ile wiążące są dla nich jego decyzje). Czasami zdarza się, iż również przedstawiciele grupy Bergitka odwołują się do jego autorytetu.

Stosunki wewnątrz struktury i status jej poszczególnych członków regulowane są już nie tylko przez zwyczaj dziedziczenia pozycji społecznej, ale także dzięki indywidualnym cechom danej osoby.

Bibliografia

  • J. Balkowski, M. Różycka, Romowie-Roma-Romani, Fundacja Integracji Społecznej Prom, Wrocław 2008.
  • A. Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar, Sejny 2004.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1985.
  • A. J. Kowarska, O sądach cygańskich. Znaczenie starszyzny w rozstrzyganiu sporów w kontekście prawa zwyczajowego, „Studia Romologica” 2008, nr 1.
  • A. J. Kowarska, Z badań nad przywództwem u polskich Romów, „Studia Romologica” 2013, nr 6.
  • A. J. Kowarska, Polska Roma. Tradycja i nowoczesność, Warszawa 2005.
  • E. Marushiakova, V. Popov, Sąd cygański w Europie Wschodniej, „Studia Romologica” 2008, nr 1.
  • A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.

Linki zewnętrzne