Zagłada Romów – KL Auschwitz-Birkenau

Z Romopedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zagłada Romów – KL Auschwitz-Birkenau – obóz koncentracyjny, miejsce zagłady. Podczas II wojny światowej zesłano tam najwięcej Romów z całej okupowanej Europy. Gdy przywieziono pierwszy transport, tj. 26 lutego 1943 r., obóz był jeszcze w budowie, a więźniów umieszczano czasowo w obozie ogólnym w Birkenau, w bloku osiemnastym. Obóz cygański w Auschwitz istniał siedemnaście miesięcy. 3 sierpnia 1944 r. zagazowano wszystkich jego mieszkańców w ciągu jednej nocy.

Dzieci romskie w obozie

Szczególnie okrutny los spotkał dzieci. Wszystkie zmarły bądź zostały zamordowane w obozie. Wśród dzieci szerzyły się nie tylko tyfus i świerzb, ale także szkarlatyna, odra i dyfteryt. Ponadto niektóre z nich stały się obiektem zbrodniczych eksperymentów medycznych doktora Josefa Mengele. Szczególnie interesował się on bliźniętami cygańskimi, zamierzając dowieść, że chowane razem w tych samych warunkach bliźniaki ulegają identycznym chorobom.

Przerażające liczby zamordowanych

Obóz cygański pod koniec działalności liczył 32 baraki mieszkalne i 6 sanitarnych. Liczba zamordowanych w Auschwitz Romów jest znana dzięki odnalezionym w styczniu 1949 r. księgom ewidencyjnym. Z rejestrów wynika, że przez Zigeunerlager przeszło 10 094 mężczyzn i 10 849 kobiet, a więc łącznie 20 943 Romów. Inną liczbę podaje Angus Fraser, który pisze o 23 000 więźniach i o 20 078 zamordowanych. Ogółem oblicza się, że na terenie Polski w czasie II wojny światowej zginęło ok. 50 000 Romów zwiezionych tu przez hitlerowców z całej Europy, w tym duży odsetek polskich.

Dzień Pamięci o Zagładzie Romów

Święto międzynarodowe obchodzone 2 sierpnia, upamiętniające jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Romów: likwidację w KL Auschwitz II-Birkenau w 1944 r. cygańskiego obozu rodzinnego, tzw. Zigeunerlager.

Bibliografia

  • W. Chrostowski, Martyrologia Żydów i martyrologia Romów. Studium porównawcze zagłady i pamięci o niej, „Dialog = Pheniben” 1997, nr 2-3.
  • J. Ficowski, Cyganie na polskich drogach, Kraków 1965.
  • A. Fraser, Dzieje Cyganów, Warszawa 2001.
  • M. Juszkiewiczówna, Tragiczny los Cyganów na okupowanych ziemiach polskich w latach 1939-1945, „Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej” 1992, t. XXXIV.
  • S. Kapralski, Problem zagłady Romów w czasie II wojny światowej. Próba ujęcia syntetycznego, [w:] O Romach w Polsce i w Europie. Tożsamość, historia, kultura, edukacja, P. Borek (red.), Kraków 2009.
  • S. Kapralski, M. Martyniak, J. Talewicz-Kwiatkowska, Głosy Pamięci 7. Romowie w KL Auschwitz, Oświęcim 2011.
  • A. Mirga, Holokaust i eksterminacja Romów w okresie II wojny światowej: o godne miejsce wśród ofiar, [w:] O Romach w Polsce i w Europie. Tożsamość, historia, kultura, edukacja, P. Borek (red.), Kraków 2009.
  • J. Pacer, Los Cyganów w KL Auschwitz-Birkenau, Oświęcim 1994; J. Dębski, J. Pacer, Romowie w KL Auschwitz-Birkenau, [w:] 50-lecie zagłady Romów, red. W. Długoborski, Oświęcim 1994.
  • „Studia Romologica”, nr 3/2010, Tarnów.

Linki zewnętrzne